هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
کودکان کار یکی از عمیق ترین و متاثر کننده ترین بحران های اجتماعی است که ایران با آن دست و پنجه نرم می کند. این بحران را نمیتوان صرفا در فرهنگ، خانواده یا ضعف در نظارت قانونی یافت. واقعیت امر این است که فقر کودکان کار مسئله ای است ساختاری، نقش محوری در افزایش تعداد کودکان کار و آسیب های اجتماعی فقر کودکان کار که بی حد و مرز است. کار کردن کودکان کار بنابر دلایل مختلفی رخ می دهد که متاسفانه فقر یکی از اصلی ترین علل کار کردن کودکان کار است.
همکاری با خیریه ابوطالب
جهت آشنایی با خدمات خیریه ابوطالب و نحوه کمک ها، می توانید با ما در ارتباط باشید.
در بررسی های انجام شده و تحلیل های متعددی که صورت می گیرد. کار کودک به عوامل متعددی بستگی دارد. اما بررسی شرایط اقتصادی ایران نشان می دهد که فقر اقتصادی کودکان کار مهم ترین عامل سوق دادن کودکان به بازار کار است.
خانواده هایی که زیر خط فقر هستند اغلب انتخاب دیگری ندارند و کودک از سر بقا به یک منبع درآمد تبدیل می شود. حمایت از کودکان بی سرپرست باعث می شود کودکان فارغ از دغدغه های مالی به دنیای کودکانه خود بازگردند.
مواردی از قبیل افزایش تورم، کاهش قدرت خرید، بیکاری والدین و نبود حمایت های اجتماعی موثر همگی باعث می شود تا فقر کودکان کار از یک پدیده حاشیه ای به یک بحران جامعه تبدیل شود.
شرایط اقتصادی کشور در طی سال های اخیر به صورتی بوده است که حتی خانواده های طبقه متوسط نیز در معرض سقوط به فقر قرار دارند. در چنین فضایی کودکان نخستین قربانیان این حادثه خواهند بود. تاثیر فقر بر کودکان کار در ایران را می توان به وضوح در خیابان ها، کارگاه ها و مشاغل غیر رسمی مشاهده کرد. برخی از مهم ترین مولفه ها در افزایش تعداد کودکان کار عبارت است از:
همه این عوامل در کنار هم باعث می شوند “فقر کودکان کار” به عنوان یک چرخه باز تولید شونده ادامه پیدا کند. شما می توانید با حمایت از کودکان کار آن ها را به دنیای کودکانه خود بازگردانده و لبخند را بار دیگر به آن ها هدیه کنید.
با وجود اینکه فقر مالی دلیل اصلی کار کودکان است ولی نباید از بعد اجتماعی آن غافل شد. فقر اجتماعی کودکان به معنای محرومیت از آموزش، امنیت، سلامت و مشارکت های اجتماعی است. اغلب کودکان کار به مرور زمان از جامعه طرد شده و امکان بازگشت آنها به مسیر رشد طبیعی نیز به شدت کاهش پیدا می کند. در این میان لازم به ذکر است که “تاثیر فقر بر کودکان کار” فقط به خستگی جسمی محدود نبوده و پیامدهای عمیق روانی و اجتماعی را نیز به دنبال خواهد داشت.
در حال حاضر عوامل زیادی وجود دارند که بر کار کردن کودکان اثر گذارند. اگر بخواهیم این عوامل را توضیح دهیم باید گفت:
عامل | میزان تاثیر | توضیح |
فقر اقتصادی | بسیار زیاد | نبود درآمد کافی در خانواده |
بیکاری والدین | زیاد | وابستگی معیشت خانواده به کار کودک |
ضعف اموزش | متوسط | ترک تحصیل به دلیل هزینه های وارده |
قوانین ناکارامد | متوسط | عدم اجرای درست و موثر قوانین |
مهاجرت و حاشیه نشینی | متوسط | افزایش مشاغل غیر رسمی |
فقر اقتصادی کودکان کار مهم ترین عامل برای اشتغال کودکان است. به این معنا که زمانی که خانواده درآمد کافی برای تامین نیازهای اولیه از قبیل غذا، مسکن و درمان را ندارد. ناخودآگاه کودک مجبور می شود برای کمک به خانواده به کار و اشتغال بپردازد. در چنین شرایطی تحصیل کودک در اولویت قرار نگرفته و بقا جایگزین آن خواهد شد.
زمانی که والدین شغل ثابت و یک درامد پایداری نداشته باشند فشار اقتصادی وارده به خانواده افزایش پیدا می کند. به همین ترتیب کودک به عنوان یک نیروی کار جایگزین وارد عرصه کار شده تا بتواند بخشی از هزینه های زندگی خود را تامین کند. در همین مسیر وابستگی معیشتی خانواده به کودکان کار بیشتر می شود که خود نشان دهنده تاثیر فقر بر کودکان و روند زندگی آنها است.
هزینه های تحصیل اعم از لوازم تحریر، لباس فرم، رفت و آمد و حتی هزینه های مدارس باعث می شود برخی از خانواده ها علی الخصوص آنهایی که وضعیت مالی خوبی ندارند تحصیل را بی فایده بدانند. به همین علت کودک ترک تحصیل کرده و به جای رفتن به مدرسه وارد بازار کار می شود.
هر چند قوانین منع کار کودکان وجود دارد اما به دلیل ضعف در نظارت و به اجرا درآوردن این قوانین کارفرماها بدون ترس از مجازات از کودکان با هزینه کمتر استفاده می کنند این موضوع پیامدهای روانی کار کودکان را در بلند مدت ایجاد کرده و در آینده کودکان کار اثرات منفی خواهد گذاشت.
از آنجا که میزان مهاجرت ها رو به افزایش است خانواده های مهاجر و حاشیه نشین اغلب به شغل های غیررسمی و ناپایدار می پردازند. در کنار آن نبود حمایت اجتماعی و اقتصادی نیز در این مناطق باعث می شود کودکان بیشتر وارد مشاغل سخت و غیررسمی شوند.
یکی از جنبه های مهم و اساسی این بحران، آسیب های اجتماعی فقر کودکان کار است که آینده فردی و اجتماعی کودکان را تحت تاثیر قرار خواهد داد. این آسیب ها نه تنها کودکان بلکه جامعه را نیز دستخوش تغییرات خواهد کرد. مهم ترین آسیب ها در این زمینه عبارت اند از:
به عبارتی ساده فقر اقتصادی کودکان کار و تاثیر آن به صورتی است که خروج از آن، آن هم بدون مداخله ساختار محور امکان پذیر نخواهد بود. امروزه بسیاری از طرح های حمایتی، خیریه ای و آموزشی در سال های اخیر اجرا شده اند، اما واقعیت این است که بدون اصلاح شرایط کلان اقتصادی، این اقدامات تنها مسکن موقتی هستند. تا زمانی که خانواده ها زیر فشار معیشتی قرار دارند، فقر کودکان کار همچنان ادامه خواهد داشت.
اگر بخواهیم دلایل ناکارآمدی سیاست ها برای مبارزه با فقر کودکان کار را نام ببریم باید گفت:
طبیعتا در چنین شرایطی نمی توان انتظار داشت با ارائه چند طرح مقطعی مشکل فقر کودکان کار به صورت کامل حل و ریشه کن شود.
بله، بررسی ها حاکی از آن است که فقر اقتصادی کودکان مهمترین و اصلی ترین عامل در ورود کودکان به بازار کار محسوب می شود. زمانی که خانواده قادر به تامین نیازهای اولیه از قبیل غذا، مسکن و درمان نیستند کودکان به ناچار مجبور می شوند برای بقا و کمک به معیشت خانواده خود کار کنند.
خیر، در کنار فقر اقتصادی، فقر اجتماعی نیز امری مهم است. در این نوع فقر کودک از آموزش، امنیت، خدمات درمانی و مشارکت های اجتماعی محروم است که این باعث طرد شدن اجتماعی کودک و کاهش فرصت های رشد سالم برای آنها می شود.